“Vergi yüzsüzleri” listesi aralıkta açıklanacak: 5 milyon TL sınırı nasıl uygulanacak?

Kamuoyunda “vergi yüzsüzleri” olarak anılan açıklama sürecinin bu yılki takvimi, 10 Kasım 2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 597 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile düzenlendi. Hazine ve Maliye Bakanlığının düzenlemesi, açıklamaya alınacak tutarları, esas alınacak dönemleri ve kapsam dışında tutulacak alacakları belirliyor.

Düzenlemede öne çıkan eşik 5 milyon TL. Ancak bu sınır, bir mükellefin Türkiye genelindeki bütün vergi dairelerine olan borçlarının tek toplamı üzerinden uygulanmıyor. Tebliğ, her bir vergi dairesine olan borcu veya bu tutar ve üzerinde kesinleşen vergi ve cezayı esas alıyor. Ayrıca ödenmemiş borçlar ile belirli bir dönemde kesinleşen tarhiyatlar için farklı tarih ölçütleri bulunuyor.

Listeler ne zaman açıklanacak?

Tebliğin 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde iki aşamalı bir takvim yer alıyor:

Başlangıç ve bitiş günleri bu aralıklara dahil. Vergi dairelerindeki açıklama, listelerin ilan koymaya ayrılmış yerlere asılması yoluyla yapılacak. İnternet üzerinden açıklama ise ikinci aşamada gerçekleştirilecek.

Bu nedenle takvimin duyurulmuş olması, isim listesinin bugünden kamuya açıldığı anlamına gelmiyor. Haberin hazırlandığı 11 Kasım itibarıyla tebliğde belirtilen aralık ilan dönemleri henüz başlamadı. Bu dosyada kişi veya şirket listesi yayımlanmıyor.

5 milyon TL sınırı her vergi dairesi için ayrı

Tebliğin 2/1-(b) hükmüne göre açıklamaya, her bir vergi dairesine 5 milyon TL ve daha fazla borcu olan veya bu tutar ve üzerinde kesinleşen vergi ve cezası bulunan mükellefler alınacak.

Bu ayrım, eşik değerlendirmesinin hangi ölçekte yapıldığını gösteriyor. Örneğin iki ayrı vergi dairesinde sırasıyla 3 milyon TL ve 2,5 milyon TL tutarı bulunan bir mükellef için yalnızca bu iki rakamı toplayıp “5,5 milyon TL oldu, eşik aşıldı” demek, tebliğdeki vergi dairesi bazlı ölçütü yansıtmıyor.

Bu örnek yalnız eşik mantığını açıklıyor. Somut bir mükellefin listede yer alıp almayacağına karar vermek için açıklamaya giren vergi ve ceza türleri, dönemler ve kapsam dışı alacaklar da değerlendirilmelidir. Tek başına toplam borç ekranı üzerinden kesin liste sonucu çıkarılamaz.

Hangi dönemlere ait tutarlar dikkate alınacak?

Tebliğin 2/1-(c) bendinde iki farklı grup düzenleniyor.

İlk grup, 31 Aralık 2025 itibarıyla vadesi geldiği halde 20 Kasım 2026 itibarıyla ödenmemiş bulunan vergi ve cezalar. Bunların tür itibarıyla da 293 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde açıklama kapsamına alınan vergi ve cezalardan olması gerekiyor.

İkinci grup ise 1 Haziran 2025–31 Mayıs 2026 tarihleri arasında kesinleşen tarhiyatlar. Tarhiyat, verginin hesaplanıp tutar olarak belirlenmesiyle ilgili işlemi ifade ediyor. Belirli dönemde kesinleşen bir tarhiyat ile belirli tarihte ödenmemiş bulunan borç aynı ölçüt değildir.

Buradaki 20 Kasım tarihi, bütün vergi borçlarının son ödeme tarihinin değiştiği anlamına gelmez. Bu, açıklama kapsamındaki ödeme durumunun değerlendirilmesi için kullanılan tarihtir. Ayrıca 11 Kasım itibarıyla bu tarih henüz gelmediği için o tarihteki nihai ödeme durumunun şimdiden oluştuğu söylenemez.

Devam eden yapılandırmalar kapsam dışında

Tebliğin 3’üncü maddesi, açıklamaya alınmayacak alacakları düzenliyor. Buna göre 6736, 7020, 7143, 7256, 7326 ve 7440 sayılı kanunlar kapsamında yapılandırılması devam eden alacaklar açıklama kapsamına alınmayacak.

Buradaki belirleyici ifade “yapılandırılması devam eden” alacaklar. Bir borç için geçmişte yapılandırma başvurusu yapılmış olması ile yapılandırmanın halen devam etmesi aynı durum değildir. Düzenleme, geçmişte yapılandırmaya konu olmuş her borcun koşulsuz olarak kapsam dışında olduğunu söylemiyor.

Yapılandırma durumunu değerlendirirken ilgili kayıtlar ve kanundaki şartlar birlikte kontrol edilmeli. Bu istisna, diğer açıklama koşullarının veya borcun ödenmesine ilişkin yükümlülüklerin ortadan kalktığı anlamına da gelmiyor.

Belediye alacaklarına ilişkin istisna sınırlı

Belediyelerle ilgili hüküm, bütün belediye borçlarını topluca dışarıda bırakan genel bir istisna değil. Tebliğin 3/1-(a) ve (b) bentleri, belirli başvuru ve kurum koşullarıyla birlikte eski vadeli alacakları ele alıyor.

İlk bent, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun geçici 3’üncü maddesi ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun geçici 5’inci maddesi kapsamında takas ve mahsup başvuruları kabul edilen büyükşehir belediyeleri ve belediyelerle ilgili. Bunlara bağlı kuruluşlar ile sermayesinin yüzde 50’sinden fazlası büyükşehir belediyelerine veya belediyelere ait şirketlerden olan, vadesi 31 Aralık 2004 veya öncesine rastlayan alacaklar da bu bentte belirtiliyor.

İkinci bentte ise 5216 sayılı Kanun’un geçici 3’üncü maddesi kapsamında daha önce uzlaşmaya girmiş belirli mahalli idarelerin, 6111 sayılı Kanun’un 167’nci maddesine dayanarak başvuruda bulunmuş olması şartı yer alıyor. Burada da vadesi 31 Aralık 2004 veya öncesine rastlayan alacaklar söz konusu.

Dolayısıyla “belediyelerin borçları açıklanmayacak” biçimindeki genel bir ifade, metindeki kurum, başvuru ve vade koşullarını eksik bırakır.

Tahsil kabiliyeti bulunmayan alacaklar için ne yazılacak?

Tebliğde yalnız tutar ve takvim bulunmuyor. 2/1-(d) bendinde, belirli listelerin “Açıklama” sütununda kullanılacak ek bilgi de düzenleniyor.

Açıklama kapsamına alınan alacak, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’da tanımlanan şekilde “tahsil edilemeyen” veya “tahsil edilemeyeceği anlaşılan” alacaklardan ise listede “Alacağın tahsil kabiliyeti bulunmamaktadır.” ifadesine yer verilecek.

Bu hüküm, listenin yalnız ad ve tutar üzerinden okunmasının yetersiz kalabileceğini gösteriyor. Listedeki açıklamalar ve hangi tür listenin incelendiği de önem taşıyor.

Düzenlemenin hukuki dayanağı ne?

597 sıra numaralı tebliğin 1’inci maddesi, yetkinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 5’inci maddesinin dördüncü fıkrasından kaynaklandığını belirtiyor. Açıklamaya ilişkin usuller bakımından 27 Ocak 2001 tarihli ve 24300 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 293 sıra numaralı tebliğe de atıf yapılıyor.

597 sıra numaralı tebliğ, yayımlandığı 10 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütüyor.

Kamuoyundaki “vergi yüzsüzleri” ifadesi tebliğin resmî adı değil. Bir açıklama listesinde yer almaktan hareketle tek başına vergi kaçakçılığı suçundan mahkûmiyet bulunduğu sonucu çıkarılamaz; vergi borcu ile ceza yargılaması birbirinden farklı konulardır.

Mükellefler kendi durumunu nasıl kontrol edebilir?

Kişisel borç hesabı ile kamuya açıklanan liste farklı amaçlara hizmet eder. Mükellefler kendi durumunu Gelir İdaresi Başkanlığının resmî dijital hizmetlerinden veya bağlı oldukları vergi dairesinden kontrol edebilir.

Kontrolde borcun türü, dönemi, vadesi, ödeme kayıtları ve varsa devam eden yapılandırma durumu birlikte ele alınmalı. Bir ödeme yapılmış olmasının bütün listeler bakımından aynı sonucu doğuracağı varsayılmamalı; özellikle kesinleşen tarhiyat ölçütü ile ödenmemiş borç ölçütü birbirine karıştırılmamalı.

Tebliğ yeni bir vergi affı veya genel bir ödeme ertelemesi getiren düzenleme olarak okunmamalıdır. Bu haber, açıklama sürecini anlatır; kişiye özel borç veya hukuki durum incelemesinin yerine geçmez.